Cóż dzisiaj byśmy zrobili bez tej najpopularniejszej używki świata? Większość z nas nie wyobraża sobie początku dnia bez wypicia aromatycznej filiżanki ciemnego naparu. Czy jednak zdajemy sobie sprawę, co tak naprawdę fundujemy organizmowi poza dawką kofeiny? Czy wiemy jakie zalety ma picie kawy, a jakie wady?

Większość publikacji naukowych rozpatruje kawę głównie pod względem zawartości kofeiny i jej wpływu na organizm człowieka. Wiadomo jednak, że kawa to nie tylko kofeina. Znajdziemy w niej także kafeol i kafestol, kwasy chlorogenowe, kwas kawowy, związki aromatyczne. Związki te ulegają licznym przemianom podczas procesów wytwórczych. Wpływ na nie ma także zaparzanie.

W latach 80tych uważano, że spożycie niefiltrowanej kawy powoduje zwiększenie poziomu cholesterolu. Winą za to obarczono kafeol i kafestol. Stężenie tych dwóch składników zależy od gatunku kawy. Na szczęście oba te związki zatrzymują się na papierowym filtrze. Dzięki temu wiemy, że gotowana kawa skandynawska, kawa po turecku oraz kawa przygotowana w zaparzaczu z tłoczkiem, posiadają stosunkowo wysoką zawartość tych substancji, podczas gdy kawa filtrowana, kawa zaparzona w perkolatorze (warniku) oraz kawa rozpuszczalna zawierają niewiele tych związków. Pomimo, iż stężenie ich jest stosunkowo wysokie w espresso, mała ilość spożywanej kawy powoduje, że zawartość kafestolu i kafeolu nie jest zbyt wysoka. Sądzi się również, że obie diterpeny mają działanie przeciwnowotworowe.

Kwasy chlorogenowe zawarte w kawie mają działanie prozdrowotne. Są dobrymi antyoksydantami, choć nie zostały dogłębnie przebadane. Likwidują szkodliwe działanie wolnych rodników w organizmie, co zapobiega rozwojowi tzw. chorób cywilizacyjnych (min. miażdżyca, cukrzyca, nadciśnienie, udar mózgu).

W niedawnych badaniach wykazano, że kwas kawowy może być również substancją rakotwórczą. Z tego względu, trudno jest w pełni ocenić jego wpływ na zdrowie człowieka.

Instytut Żywności i Żywienia obala mit, że picie napojów zawierających kofeinę prowadzi do uzależnienia. Podkreśla, że kofeina podwyższa możliwości skupienia uwagi i wydłuża czas koncentracji. Kofeina w połączeniu z purynami poprawia wydolność seksualną organizmu i zwiększa wrażliwość narządów płciowych na bodźce.

Dr Joanna Celińska z Akademii Medycznej w Warszawie przypomina, że kofeina nasila procesy spalania tłuszczów (zatem przyspiesza redukcję nadwagi), ma dobry wpływ na układ immunologiczny oraz działa przeciwzapalne.

Dr Zdzisław Kubat z Laboratorium Pierwiastków Śladowych w Łodzi twierdzi, że kawa to zabójstwo dla organizmu. Jednak pozwala on wypić jedną kawę dziennie, ale tylko gdy jest przygotowana według specjalnego przepisu, opartego na odpowiednim zestawieniu składników (źródeł niezbędnych pierwiastków). Przepis podaję niżej.

Rozważając wszelkie wady i zalety picia kawy, proponuję zastosować złotą zasadę środka: umiar, umiar i jeszcze raz umiar. Ograniczmy spożycie tego pysznego napitku do maksymalnie czterech filiżanek dziennie. Pamiętajmy, aby pić wyłącznie kawę filtrowaną, osłodzoną i najlepiej z mlekiem. Unikniemy tzw. szoku cukrowego – nagłego spadku poziomu cukru we krwi. Uzupełniajmy dietę magnezem, gdyż moczopędne właściwości kawy powodują wypłukiwanie go z organizmu. Wzbogaćmy nasze życie aktywnością fizyczną – dotleniony mózg pracuje lepiej, a w zdrowym ciele zdrowy duch.

Kawa „Kubatowa” (przepis na 1 porcję)

Do garnka wlej odpowiednią ilość zimnej wody, wsyp jedną płaską łyżeczkę zmielonej kawy, dodaj po małej szczypcie: kurkumy, kozieradki, imbiru, cynamonu, kilka goździków, pół łyżeczki kakao i wstaw na ogień podgrzewając dno garnka tak, aby płomień nie obejmował boków. Nie doprowadź do zagotowania (max 95°C)! Przykryj, poczekaj aż kawa opadnie na dno. Przelej do filiżanki, osłódź miodem.

Autor: Marek Chudzik - dietetyk